Công ty Sinh Phú nhiệt liệt hưởng ứng năm gia đình 2018. Ra mắt sản phẩm Ozima với mong muốn đóng góp cho cộng đồng cuộc sống sạch với mục tiêu Ăn Uống Thở an toàn.

SẢN PHẨM

Thống kê

Khách online: 21
Tổng cộng: 9895228

   Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí

Chúng ta đang sống trong một xứ mà khoa học kỹ thuật kiểm soát hầu hết mọi mặt của môi trường sống, đến nỗi nếu chúng ta không xem mục thời tiết trên truyền hình thì chúng ta không biết trời đang mưa hay nắng, nóng hay lạnh; chúng ta nhìn hoa anh đào nở trên màn ảnh và biết trời sang xuân và tuyết rơi trên tivi là dấu hiệu của mùa đông. Tuy nhiên, mặc dù chúng ta không còn phải dầm mưa dãi nắng như trước, có thể chúng ta lại phải đương đầu với một vấn đề khác mà chúng ta ít để ý đến, đó là ô nhiễm ngay trong không khí mà chúng ta đang thở.
 
Ô NHIỄM KỸ NGHỆ
Năm 1976, hội cựu chiến binh Hoa Kỳ American Legion họp tại một khách sạn tại Philadelphia và sau đó một bệnh dịch sưng phổi xảy ra trong đám hội viên tham dự làm nhiều người chết. Người ta khám phá một vi trùng mới: Legionella pneumophilia (nghĩa là vi trùng tìm ra ở những người cựu chiến binh và vi trùng thích không khí). Sở dĩ được đặt tên như vậy vì loại vi trùng này thích ở trong các hệ thống điều hòa không khí (air conditioners) của một số nơi đặc biệt là khách sạn và nhà thương. Vi trùng phát xuất từ nguồn nước như ao, hồ, suối và nhiễm vào các hệ thống nước của các máy điều hòa không khí và được các máy trên xịt vào không khí truyền bệnh qua đường hô hấp.
Ðây là một hiện tượng tương đối hiếm. Có những vấn đề ô nhiễm không khí khác thường gặp hơn. Trong một bài trước chúng ta đã nói về ô nhiễm chỉ do khói xe dùng xăng có chì thải ra, ngoài chì ra khói xe còn thải ra những chất độc khác như thán khí (Carbon Dioxide, CO2), CO và Nitrous Oxide. Gần đây báo chí nói nhiều đến tác dụng của các loại khí này trên khí hậu của toàn Trái Đất. Bình thường tia nắng từ mặt trời hâm nóng trái đất, một phần sức nóng đó sẽ được dội ngược ra không gian dưới dạng các tia hồng ngoại (Infrared rays). Nếu những loại khí như CO2 hoặc NO2 được thải ra nhiều quá trong bầu khí quyển bao quanh mặt đất, phần năng lượng trong các tia hồng ngoại đó sẽ bị giữ lại nhiều hơn và Trái Đất sẽ càng ngày càng nóng lên; hiện tượng này được gọi là "green house effect", tương tự như tác dụng trong một nhà kiếng trồng cây, lớp kiếng (thủy tinh) giữ không cho sức nóng ra ngoài.
Một đe dọa thứ hai cho không khí chúng ta đang thở là các chất Chlorofluorocarbon, viết tắt là CFC. Chất hóa học này không có mùi, không độc và không bắt lửa và được dùng trong kỹ nghệ lạnh (tủ lạnh, máy lạnh xe hơi) cũng như trong việc chế tạo các sản phẩm bằng chất Plastic xốp (ly, khay ăn, lớp cản nhiệt Insulation foam) và một số thuốc xịt (Aerosol). Lúc được thải ra trong không khí, các chất này bay lên các tầng khí quyển cao và có khả năng xoi mòn lớp Ozone bao quanh trái đất.
Ozone là một loại khí màu xanh có mùi nặng, cơ cấu của nó gồm ba nguyên tử oxygen. CFC hủy Ozone và làm cho các tia cực tím từ mặt trời (Ultraviolet rays) đến mặt đất nhiều hơn. Tia cực tím gia tăng trong ánh nắng sẽ làm tăng khả năng gây ung thư da của ánh mặt trời, cũng như ảnh hưởng đến sinh lý (Physiology) của nhiều sinh vật, đặc biệt là ảnh hưởng đến khả năng đề kháng bệnh (miễn nhiễm, immunity) của cơ thể. Hiện nhiều nước trên thế giới đang phối hợp cố gắng giảm bớt lượng CFC thải ra trong không khí để chặn đứng hoặc giảm thiểu những hậu quả có hại nêu trên.
 
Ô NHIỄM TRONG NHÀ
Gần chúng ta hơn, có những ô nhiễm (pollution) xảy ra ngay trong nhà chúng ta hoặc nơi làm việc của chúng ta mà thường chúng ta không để ý. Do việc giá dầu hỏa tăng trong mấy chục năm gần đây, càng ngày người ta càng chú trọng đến việc bảo tồn năng lượng (energy conservation) trong các nhà ở cũng như nơi công cộng. Các phòng ốc được làm nhỏ lại để đỡ tốn tiền sưởi nóng hoặc làm lạnh, các kẽ hở quanh cửa hoặc mái nhà đều được bít càng kín càng tốt để sức nóng được giữ lại tối đa về mùa đông và hơi lạnh không thoát ra ngoài trong mùa hè. Do đó tuy tiết kiệm được các chi phí về năng lượng (energy saving), các biện pháp trên làm cho sự lưu thông không khí trong nhà giảm đi (decreased ventilation), nói một cách khác không khí thở tù hãm hơn trước. Mặt khác, càng ngày chúng ta càng thải ra trong bầu khí chúng ta sống những chất ô nhiễm nhiều hơn.
 
Ô NHIỄM DO KHÓI THUỐC LÁ
Người Việt Nam chúng ta trước đây có tỷ lệ hút thuốc lá cao. Hiện nay người Trung Hoa cũng hút thuốc lá nhiều hơn người Mỹ. Người Mỹ càng ngày càng ý thức nhiều hơn về hiểm họa gây ung thư phổi do hút thuốc lá và do các cố gắng vận động quần chúng của các ngành y tế phối hợp với các cơ quan lập pháp, những biện pháp giới hạn việc hút thuốc lá nơi công cộng và quảng cáo thuốc lá trên các phương tiện truyền thông, các cố gắng này làm cho số người hút thuốc lá giảm hẳn xuống và do đó tỷ lệ bị ung thư phổi cũng giảm sút hẳn ở nam giới. Tuy nhiên ung thư phổi vẫn là ung thư số một ở đàn ông và ở đàn bà, ung thư phổi sắp hạng thứ nhì sau ung thư vú. Ngoài ung thư phổi, thuốc lá còn làm chúng ta dễ bị những rối loạn khác về hô hấp như hen suyễn (asthma), nhiễm trùng phổi. Ðàn bà hút thuốc trong lúc có thai dễ sanh non (premature delivery) và bé sanh ra nhỏ con hơn bình thường. Một điều không kém quan trọng là thuốc lá làm ô nhiễm không khí của cả những người chung quanh tuy họ không hút. Một số khảo cứu cho thấy các bà vợ của những ông chồng hút thuốc lá dễ bị ung thư phổi hơn những người đàn bà khác. Kinh nghiệm thường ngày cũng cho thấy khói thuốc lá trong gia đình ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ em cùng ở chung nhà, nhất là những gia đình chật chội đông người. Ở Việt Nam, sau năm 1975 mặc dù thiếu thốn đủ thứ, không hiểu tại sao thuốc lá lại luôn luôn đầy đủ. Trong các trại cải tạo, do hoàn cảnh tù túng buồn chán rất nhiều người bắt đầu ghiền thuốc mặc dù trước đó không bao giờ hút, và những người đã ghiền lại càng ghiền nặng hơn. Có lẽ đây là một nguyên do giải thích tình trạng khói thuốc mịt mù trong một số gia đình Việt Nam chúng ta. Tình trạng này là một khó khăn không nhỏ đối với người bác sĩ điều trị những bệnh hô hấp cho người lớn, cũng như trẻ em nhất là về những tháng lạnh mùa đông.
 
Ô NHIỄM DO NẤU NƯỚNG NHIỀU
Mặt khác, kiến trúc nhà cửa theo lối Mỹ với nhà bếp nằm ở trung tâm sinh hoạt có lẽ không thích hợp lắm với nếp sống của ngươi việt chúng ta. Chúng ta nấu ăn nhiều hơn người Mỹ trung binh, những lò khí đốt (gas thải ra mọt số chất ô nhiễm mà ta không nhìn thấy. Lò khí đốt đặc biệt toả ra nhiễu nitrogen (NO2) làm khó chịu đường hô hấp. Một số gia đình nghèo thiếu phương tiện sưởi ấm nhà trong mùa đông lại hay dùng lò ga nấu bếp để sưởi nóng gây ô nhiễm không khí trong khu vực gia đình thường sinh hoạt, nhất là trẻ em hay chơi lẩn quẩn trong bếp nên lại càng bị tác dụng có hại của các khí độc toả ra từ bếp. Một số gia đình cho một ấm nước sôi suốt ngày trên bếp ga để vừa ấm nhà vừa làm cho không khí đỡ khô. Người Việt chúng ta lại có những món như phở, hủ tiếu nấu rất lâu, những nồi nước "lèo"nấu suốt buổi, hay những nồi bánh tét làm không khi' rất ẩm ướt nếu không có máy hút hơi thích hợp. Sự ẩm ướt tạo nên môi trường thích hợp cho mốc meo (mold) nảy nở, dễ gây những bịnh dị ứng (allergy) . Cũng như làm hư hại một số vật liệu trong nhà. Hơi ẩm len lỏi vào các vách tường, nền nhà và có thể làm hư hại gỗ cũng như những gạch (tiles) cũng như giấy dán tường dễ bị tróc lở. Trong các phòng tắm, nếu dùng nước nóng nhiều mà không có hệ thống hút hơi hữu hiệu cũng tạo nên một môi trường ẩm ướt quá độ gây ra những hư hại tương tự. Ngoài ra, trong nước máy có chứa chất sát trùng chlorine (mùi eau de Javel) nếu tắm với bông sen (shower), hơi chloroform toá ra có thể làm ho hoặc khó thở nếu phòng tắm bít bùng. Tuy nhiên đôi khi vì cháu bé bị ho mà bác sĩ có thể khuyên bạn dùng máy phun hơi nước (vaporizer) để không khí ở đầu giường cháu bớt khô khan và cho cháu dễ thở hơn.
 
CÁC CHẤT HÓA HỌC KHÁC
Không khí trong nhà cũng chứa ít nhiều một số chất hoá học khác như formol (formaldehyde) là hoá chất được dùng nhiều trong các loại ván ép (particle board), các loại chất xốp cách nhiệt (formaldehyde foam) và trong keo dán thảm nhất là trong các ngôi nhà mới. Noài ra vô số chất hoá học được dùng thường ngày trong nhà (thuốc rửa lò nướng thịt, thuốc xịt phòng tắm, thuốc đánh bóng bàn ghế, long não để chống gián (mothballs), các áo quần giặt bằng thuốc tẩy khô, dry clean) các chất này có khuynh hướng ứ đọng trong không khí trong nhà nếu vì mục đích bảo tồn năng lượng chúng ta giữ không khí quá tù túng không thay đổi.
 
Ô NHIỄM DO KHÍ RADON
Gần đây, dân trong vùng được nhờ nhiều về vấn đề khí radon (radon gas). Các dụng cụ đo radon bán rất chạy, và một số hãng cũng làm ăn khá giả trong ngành này. Radon xuất phát từ chất phóng xạ radium năm trong lòng đất (nuclear decay of radium). Radon len lỏi qua các kẽ nứt của nền móng nhà hoặc các kẽ hở chung quanh các đường ống đi từ bên ngoài vào trong nhà. Do đó mức radon (concentration) trong nhà tuỳ thuộc vào thế đất của ngôi nhà, loại đất khu vực đó (địa chất) có thuận tiện để radon bốc ra hay không, tình trạng nền móng của ngôi nhà. Cho nên những phòng dưới hầm (basement) sẽ có mức radon cao hơn.
Lượng radon trong nhà cũng tuỳ theo độ thoáng khí của nhà đó (degree of ventilation). Mức radon được đo bằng đơn vị becquerelmétt khối không khí (becquerel/cubic meter of air).  Trung bình nhà ở Mỹ có mức radon 50 becquerel/mét. Lượng phóng xạ những người trong nhà bị nhiễm do khí radon (radiation dose) tương đương với ba lần lượng phóng xạ người Mỹ trung bình hấp thu lúc đi chụp hình quang tuyến hoặc được trị liệu bằng những phương pháp khác. Nói một cách khác, đối với đa số các nhà cửa, nguy cơ do phóng xạ từ khí radon còn thấp hơn nguy cơ chết do những tai nạn xảy ra trong nhà.
Do một yếu tố đặc biệt đã nêu lên trước đây, một số nhà cửa có một mức phóng xạ do radon lên đến mức nguy hiểm và những người ở trong những ngôi nhà đó sẽ có nguy cơ bị ung thư cao hơn mức trung bình. Lượng phóng xạ mà cơ thể họ hấp thụ đôi khi tương đương với lượng phóng xạ những người Liên Xô sống chung quanh vùng lò nguyên tử Chernobyl đã hấp thụ lúc lò này nổ năm 1986 và thải các chất phóng xạ vào không khí. Biện pháp chính để giảm mức radon trong nhà gồm hai cách: thứ nhất là làm cho nhà thoáng khí hơn (ventilation), thứ hai là làm cho khí radon bớt len lỏi vào nhà. Thường người ta đặt một ống thông hơi vào đất dưới nền móng nhà, nhờ một quạt máy (fan) hơi đất sẽ được hút lên và thải ra ngoài không khí, tạo nên áp suất thấp trong lòng đất, do đó ngăn chặn không cho radon vào nhà qua các kẽ hở.
Trên một bình diện rộng lớn hơn, để bảo vệ lớp Ozone đang che chở đời sống trên trái đất, hoặc để ngăn chặn cái gọi là "green house effect" có lẽ đã đến lúc chúng ta phải định nghĩa lại những chữ như "văn minh, tiến bộ" và biết đâu nếu chúng ta tiếp tục tiến nhanh tiến mạnh về vật chất như hiện nay, chúng ta lại đe dọa chính nền văn minh của loài người trong những thế kỷ sắp tới. Có thể triết lý tri túc của phương Ðông sẽ giúp con người tư chế trong tham vọng tận dụng hết mọi nguồn sống trên trái đất và để dành một cái gì đó cho thế hệ mai sau.
 
KẾT LUẬN
Ô nhiễm không khí chúng ta thở có thể xuất phát từ nhiều nơi, nếu ý thức được vấn đề, chúng ta có thể sống một cuộc sống lành mạnh hơn. Hút thuốc lá làm cho người hút thuốc chết sớm (ung thư và bệnh phổi khác), nguy cơ còn lớn hơn cả các nguy cơ khác cộng lại cứ 100 người hút thuốc lá sẽ có 30 người chết sớm vì các bệnh liên hệ. Ðây là loại ô nhiễm mà chúng ta có thể tránh dễ dàng nhất. Các loại ô nhiễm khác cũng có thể tránh được phần nào tùy theo khả năng và hoàn cảnh mỗi người, mỗi nơi. Nếu chúng ta chỉ xài những chất hóa học trong nhà ở mức tối thiểu, giữ không khí trong nhà lưu thông vừa phải và biết những nguồn phát ra khí độc (như khói xe hơi, lò đốt) để tránh, chúng ta sẽ giúp mọi người trong gia đình thở được không khí lành mạnh hơn.
                                                                                                          BS Hồ Văn Hiền

  Các tin khác