Những dòng sông khóc!

Những dòng sông khóc!

Sông đen kịt, bốc mùi rên xiết trong căn bệnh kinh niên ô nhiễm, từ Bắc vào Nam, ở đâu người ta cũng phát hiện các dòng sông đang oằn oại trong ô nhiễm. Căn bệnh đã hành hạ các dòng sông từ lâu, không ít người, cơ quan chức năng cũng biết, nhưng chỉ đến khi sự ô nhiễm đã lên đến tột đỉnh, sông "ăn thịt" cá tôm, "gặm" thủng vỏ tàu thì mọi thứ mới bung ra. Liên tiếp các vụ phát hiện bắt quả tang các doanh nghiệp "tiêm"chất thải độc hại cho các dòng sông như là những vớt vát muộn màng trước quá trình tàn phá của con người đối với thiên nhiên… Cá tôm một thời giờ đã cạn Sông Nhuệ Giang chỉ là một dòng sông nhỏ, tính từ nơi khởi thủy là cống Lên Mạc (Từ Liêm - Hà Nội) đến điểm hợp lưu với sông Đáy ở Phủ Lý, sông Nhuệ có chiều dài vỏn vẹn (khoảng) 76 km. Dòng Nhuệ Giang uốn mình qua các huyện Từ Liêm, TP. Hà Đông, huyện Thanh Oai, Thanh Trì, Thường Tín, Phú Xuyên của Hà Nội và huyện Duy Tiên của tỉnh Hà Nam. Dòng sông hiền hoà uốn lượn qua nhiều ngôi làng nổi tiếng: Làng lụa Vạn Phúc, làng cổ Cự Đà, nón lá làng Chuông... Những người già vẫn ngồi kể lại cho con cháu nghe về một thời dòng Nhuệ Giang là nơi cung cấp nguồn thức ăn chính cho biết bao gia đình hai bên sông, những buổi chiều trĩu nặng những mẻ lưới cá tôm. Nhưng giờ đây, nước sông đã thay đổi, màu nước trong xanh của sông thuở nào đã đen sẫm quanh năm suốt tháng. Và tất cả chỉ còn là ký ức! Mỗi ngày sông Nhuệ phải hứng chịu hàng trăm nghìn m3 nước thải từ các nguồn trong đó có nước từ sông Tô Lịch với tổng hợp các loại nước thải của khu công nghiệp, làng nghề, nước thải sinh hoạt... Các chất độc trong nước sông Tô Lịch luôn vượt quá tiêu chuẩn cho phép vài chục lần. Không còn một loại sinh, thực vật có ích nào sống được dưới lòng sông. Mới đây, Đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy (Quyết định 57/2008/QĐ-TTg) đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt với vốn đầu tư hàng nghìn tỉ đồng với nhiệm vụ đặt ra là phải điều tra bổ sung, đánh giá đầy đủ hiện trạng, làm rõ nguyên nhân các nguồn thải chủ yếu gây ô nhiễm môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy. Bên cạnh đó chủ động tăng cường kiểm soát nguồn thải của các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở y tế, cơ sở kinh doanh dịch vụ trên địa bàn... như liều thuốc cuối cho dòng sông. Tuy nhiên, trị bệnh phải trị tận gốc, trước tiên là chính nước thải của những nhà máy, làng nghề..., phải được làm "sạch" trước khi thải ra sông Tô Lịch, để không nhuộm đen dòng Nhuệ Giang vô tội. Nước sông "cắn thủng" vỏ tàu   Sự việc một công ty đường biển lớn nhất Nhật Bản trên bản tin MSI Marine, số ra ngày 11/6/2008 đã mô tả hiện tượng đổi màu lớp sơn bảo vệ phần dưới thân tàu và lớp vỏ ngoài thân tàu bị ăn mòn đối với hầu hết các tàu ra vào cảng Gò Dầu trên sông Thị Vải (Đồng Nai) từ năm 2007 đã khiến cả những người không mấy quan tâm đến môi trường cũng phải giật mình. Người ta càng hoảng hốt hơn khi nghe đến việc độ dày của lớp vỏ ngoài của một số tàu vận tải thường xuyên ra vào cảng Gò Dầu trên sông Thị Vải đã mỏng đi khoảng 40%; lớp sơn bảo vệ màu đỏ của một số tàu chỉ sau một đêm đã chuyển sang màu đen khi đậu trên dòng sông đen Thị Vải. Để tìm hiểu sự tác động của nước sông Thị Vải đối với việc ăn mòn kim loại, một công ty có nhà máy trong khu công nghiệp Gò Dầu đã thử kiểm tra mức độ ăn mòn của nước sông bằng cách đặt 2 tấm sắt xuống nước. Một tấm đặt ngay khu vực cảng Gò Dầu, một tấm ở đoạn sông khác cách xa vài cây số. Sau 3 ngày, tấm sắt đặt ở cảng Gò Dầu đã bị gỉ sét và mặt trên xuất hiện một lớp bụi mạt màu nâu; sau 7 ngày thì độ gỉ sét càng lớn, tấm bản sắt xuất hiện một số lỗ thủng nhỏ, trong khi tấm sắt kia thì mức độ ăn mòn ít hơn. Cảng vụ Đồng Nai cũng đã ghi nhận hiện tượng một số chủ tàu thuyền của Việt Nam ra vào cảng Gò Dầu, nhất là những tàu dịch vụ nằm cố định ở cảng phản ánh việc trước đây khoảng 5 năm, họ mới phải làm đồng vỏ tàu, giờ chỉ 4 năm tàu đã phải lên bờ làm mới lại vỏ tàu. Trước đây, mỗi tàu chỉ cần dùng 6-10 tấn vỏ nhôm, nhưng bây giờ phải cần từ 10-13 tấn. Nhiều chủ tàu khi đưa tàu đến Trung tâm dịch vụ bảo trì tàu biển của cảng cho biết, vỏ tàu của họ hình như bị ăn mòn nhiều hơn, sơn vỏ tàu bị đổi màu nhanh chóng. Theo ông Nguyễn Hữu Niếu, Giám đốc Nhà máy Shell (trong Khu công nghiệp Gò Dầu), ngay từ những năm 2004-2005, một số hãng tàu lớn của Singapore thường xuyên ra vào cảng Gò Dầu đã phát hiện ra vỏ tàu bị gỉ sét, rò rỉ nghiêm trọng; phần trước mũi tàu đã có những lỗ thủng khoảng 4mm, nhiều mối hàn bị bong tróc. Trong khi đó, đại diện Công ty Phân bón Việt Nhật (có nhà máy đặt tại Khu công nghiệp Gò Dầu) cho biết: Trước khi thông tin về hiện tượng vỏ tàu bị nước sông Thị Vải "ăn mòn" được công bố trên bản tin MSI Marine, nhiều chủ tàu thuyền của Nhật Bản đã e ngại và từ chối thẳng các hợp đồng vận chuyển nguyên liệu sản xuất cho nhà máy qua cảng Gò Dầu. Gần đây nhất, cuối tháng 6/2008, một tàu vận chuyển nguyên liệu cho nhà máy sau nhiều lần cập cảng dỡ hàng đã bị sự cố rò rỉ vỏ tàu làm ướt nguyên liệu. Việc bốc dỡ nguyên liệu ướt kéo dài ngày hơn và chủ tàu buộc chúng tôi phải hoàn toàn chịu khoản phí lưu cảng không phải nhỏ. Ngay sau khi các chủ tàu có văn bản phản ánh về hiện tượng này, đầu tháng 7/2008, Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Nai đã có buổi họp khẩn bàn hướng giải quyết. Kết quả của buổi họp khẩn này là chờ hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng xử lý hiện tượng vỏ tàu bị nước sông Thị Vải "ăn mòn". Song song đó, trả lời về thắc mắc của các công ty về việc nồng độ các chất gây ô nhiễm trong nước sông Thị Vải có liên quan gì đến việc vỏ tàu bị ăn mòn, ông Phan Văn Hết, Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Nai cho rằng: Sông Thị Vải nằm trên 2 tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa-Vũng Tàu. Mỗi ngày sông Thị Vải tiếp nhận 45.000m3 nước thải của 10 khu công nghiệp. Lượng nước thải của các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu xả ra sông Thị Vải chiếm hơn 25.000m3/ngày. Do đó, việc gây ô nhiễm và khắc phục tình trạng ô nhiễm sông Thị Vải không chỉ là trách nhiệm riêng của tỉnh Đồng Nai. Hiện chúng tôi đang làm văn bản báo cáo UBND tỉnh để UBND tỉnh có cơ sở đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Khoa học - Công nghệ xác minh, đưa ra kết luận cuối cùng       Hàng loạt các vụ phát hiện lớn của cơ quan chức năng đối với các cơ sở gây ô nhiễm các dòng sông trong thời gian gần đây: Công ty Vedan xả nước thải với hơn 100.000 m3/tháng ra sông Thị Vải (Đồng Nai); Công ty Miwon xả hàng trăm m3 nước thải ra sông Hồng; Công ty Hào Dương xả nước thải lên đến hàng nghìn m3/ngày đêm ra sông Đồng Điền (TP. HCM)... đã gióng lên hồi chuông về tình trạng ô nhiễm trầm trọng đang diễn ra trên những dòng sông đang ngày đêm cung cấp nguồn nước phục vụ con người. Trong khi đó, một số nhà khoa học đã từng làm công tác điều tra, khảo sát và quan trắc nước sông Thị Vải, đều thừa nhận là nước sông Thị Vải có ô nhiễm cục bộ. Thậm chí đoạn sông dài 10km từ xã Long Thọ đến huyện Phú Mỹ đã hoàn toàn chết hẳn, không sinh vật nào có thể sống trong làn nước đen ô nhiễm. Theo Tiến sĩ Phạm Văn Phước, Viện Tài nguyên Môi trường cho rằng: Chắc chắn phải có sự ảnh hưởng đến tuổi thọ của vỏ tàu do sự ô nhiễm của nước sông Thị Vải. Để xác định mức độ ảnh hưởng đến đâu, cần phải làm một số phương pháp điện hóa mới biết. Còn theo Tiến sĩ Huỳnh Ngọc Phương Mai, Giám đốc Trung tâm công nghệ và quản lý môi trường để xác định có đúng nước sông Thị Vải ô nhiễm gây hư hỏng tàu thuyền hay không cần phải làm cuộc khảo sát như: điều tra về thời gian những tàu neo đậu ở cảng nhiều hay ít; tình trạng những tàu đó cũ hay mới; có bao nhiêu tàu bị ảnh hưởng, hiện trạng của những tàu bị ảnh hưởng thế nào. Không phải đến khi vỏ tàu bị ăn mòn, người ta mới chú ý đến tình trạng ô nhiễm của sông Thị Vải. Từ năm 2006, Cục Bảo vệ môi trường đã xác định 5 khu vực ô nhiễm chính trên sông Thị Vải, trong đó có đoạn qua cảng Gò Dầu. Các nhà khoa học làm công tác điều tra, khảo sát và quan trắc nước trên dòng sông này cũng thừa nhận tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng ở đây. Và trong khi các ngành chức năng đang trình văn bản, đang báo cáo và chờ ý kiến chỉ đạo thì sông Thị Vải tiếp tục oằn mình vì nước thải ô nhiễm và doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn trong vận chuyển hàng hóa khi các công ty vận tải từ chối cho tàu vào cảng Gò Dầu vì sợ nước sông "ăn mòn" vỏ tàu. (Theo Sức khỏe & Đời sống của Bộ Y tế)